در سال 68 ميلادي، به علت توقف مراسم تقديم قرباني، اصل عبادت يهود بر نماز و دعاهاي كلامي قرار گرفت و با گذشت زمان آيين و متن نمازها شكل مدون امروزي را به خود گرفت. نماز در لفظ عبري «تِفيلا» ناميده ميشود و عموما سه نوبت در روز خوانده ميشود كه اسامی آنها به ترتيب عبارتند از: 1- شَحَريت (صبح) 2- مينحا (بعدازظهر) 3- عَرويت (شامگاه) زمان مجاز براي خواندن تفيلاي شحريت از حدود يك ساعت قبل از طلوع آفتاب تا حدود 4 ساعت پس از آن است. تفيلاي مينحا نيم ساعت پس از ظهر شرعي تا دقايقي پس از غروب آفتاب خوانده ميشود و خواندن تفيلاي عرويت از غروب آفتاب تا قبل از سپيدهدم روز بعد است. در كليه تفيلاهاي فوق يك بخش اصلي به نام «لَحَش» (به معناي آهسته) يا «شمُونِه عِسره» (به معناي هجده دعا) مشترك و يكسان است اما مقدمات و مؤخرات اين سه تفيلا با هم متفاوت هستند. این بخش اصلی (لَحَش) بصورت ایستاده با چهار بار تعظیم در مقاطع خاص آن ادا می گردد، اما سایر بخشها عموما بصورت نشسته خوانده می شوند. بخش اصلي تفیلا يا مدح و ستايش خداوند و ذكر اعتبار معنوي اجداد اوليه يهود (حضرات ابراهيم، اسحق و يعقوب) آغاز ميگردد. سپس دعاهايي در طلب عقل و دانش، پذيرش توبه، عفو، بركت، عدالت، حمايت الهي از صادقان، ظهور ناجي جهان و توجه به دعاي مومنين خوانده ميشود. با دعاهايي در مدح خداوند و تقاضاي صلح و سلامتي، اين بخش اصلي تفيلا پايان مييابد. نماز جماعت در يهود با حضور حداقل ده نفر مرد (بالاي 13 سال) برگزار ميشود و يك نفر به عنوان پيش نماز كه «شاليَح صيبور» نام ميگيرد، بخشهایی از تفيلا را با صداي بلند ميخواند. در روزهاي شنبه، دوشنبه، پنجشنبه و مناسبتهای خاص دینی، در مراسم عبادی، تومار دست نوشته تورات از جايگاه مخصوص خود در كنيسا خارج شده و بخشهای مشخصی از آن قرائت ميگردد. در روزهای شنبه، اعیاد، ایام روزه و مناسبتهای ویژه، متن های متناسب با آن مناسبت به متن اصلی تفیلا افزوده شده یا جایگزین آن می گردند. مكان تفيلا : شرط اصلي مكان تفيلا، پاكي آن است و در هر مكان مي توان تفيلا را به تنهايي يا جماعتي برگزار كرد. اما مكان رسمي نماز يهود در كِنيسا (كنيسه يا لفظ صحيحتر آن «بِت هَكِنِسِت») است. اجزای اصلي هر كنيسا عبارتند از: - صحن اصلي نمازگزاران (با تفکیک محل زنان و مردان)، - پيشخوان و ميز پيشنماز (شاليح صيبور) كه «تِوا» نام دارد، - «هِخال» (جايگاه قرارگيري اسفار تورات)، - سكوي جلوي هخال بنام «دوخان» كه محل اجراي برخي مراسم خاص كاهنان (مردان از نسل حضرت هارون) است. جهتگيري براي خواندن تفيلا (چه شخصي و جماعتي و در كنيسا يا بيرون از آن) رو بسوي مغرب و با نيت اورشلیم و «بيت المقدس» ميباشد. هرچند كه خواندن تفيلا در جهت ديگر نيز آن را باطل نميكند. دعاهاي غير از تفيلا :بِراخا غير از نوبتهاي رسمي تفيلا، استفاده از نعمات جهان نيز عموماً مستلزم اداي دعاي ويژهاي تحت عنوان «براخا» يا بركت است. قبل از خوردن هر خوراكي يا نوشيدني دعايي خاص گفته ميشود. حتي براي بوئيدنيها، پوشيدن لباس نو و انجام فريضهاي كه شرع آن را دستور داده است، دعاي خاص آن موضوع گفته ميشود. مشاهده برخي پديدههاي طبيعي مانند ديدن اولين شكوفههاي درختان، ديدن ماه نو (از هفتم تا چهاردهم ماه قمري)، رعد و برق، رنگين كمان و غيره نيز فرد يهودي را ملزم به اداي دعا و شكرانه ميسازد. حتي وضعيتهاي غمانگيز (از دست دادن بستگان درجه اول يا زيارت قبور) دعاهاي خاص خود را دارند. رفتن به سفر يا بازگشت از آن، برخاستن از بستر بيماري يا آزادي از زندان و بسياري از موارد ديگر، همگي دعا يا براخاهاي مخصوصي دارند كه تحت احكام معين ادا ميشوند. در مورد خوراكيها پس از استفاده نيز دعاي شكرانه مخصوص خوانده ميشود. موردي كه تورات صريحاً به آن اشاره كرده است، دعاي پس از صرف غذا (با نان) است كه «بيركَت هَمازون» نام دارد. ارزش اين دعا را حتي از نوبتهاي رسمي تفيلا نيز بالاتر دانستهاند. اين دعا نيز همانند تفيلا، اگر به صورت جمعي (3 نفر يا 10 نفر مرد بالغ) ادا شود، شكلهاي كاملتري به خود ميگيرد و در اعياد و مناسبتهاي مذهبي (مانند تفيلاهاي ويژه) بخشهايي به متن اصلي آن اضافه ميشوند. تفيلاها و دعاها به لفظ عبري هستند و در موارد خاص (و بيشتر در مقدمات و موخرات) زبان «آرامي» نيز به كار ميرود.
+
نوشته شده در جمعه بیستم اردیبهشت 1387;ساعت 0:4; توسط محمد نوريان-محمد امين همداني-عليرضا تقوي;
|
